ผมไม่เหยียบเงาต้นกล้วยเวลาเดินตอนพลบค่ำ กฎข้อนี้ผมทำตามมาสิบกว่าปีโดยไม่เคยถามตัวเองว่าทำไม แค่รู้ว่ายายเคยดุถ้าเห็นผมเดินเฉียดๆ ต้นกล้วยหลังบ้าน จนคืนนี้ลุงเปี๊ยกโทรมาคุยในรายการ ผมถึงได้รู้ที่มาของมันจริงๆ
ลุงเปี๊ยกเป็นช่างเครนที่ไซต์ก่อสร้างแถวอำเภอบางบ่อ สมุทรปราการ โทรมาตอนสี่ทุ่มกว่า เสียงแกสะดุดตรงคำว่า "ต้นกล้วย" ทุกครั้งที่พูดถึง เหมือนลิ้นมันติดอะไรบางอย่าง
"ที่ดินแปลงนั้นมันเป็นสวนกล้วยเก่า เจ้าของเดิมตายไปนานแล้ว บริษัทซื้อมาถมทำคอนโดสูงแปดชั้น ก่อนเริ่มงานเขาก็จ้างรถแบคโฮมาถางทุกอย่างให้เตียนภายในสามวัน กล้วย ต้นมะขาม กอไผ่ เอาออกหมด เหลือแค่...เอ่อ ต้นกล้วยต้นเดียว อยู่ตรงมุมที่ดินติดคลอง ไม่มีใครยอมแตะ"
ผมถามว่าทำไม แกบอกว่าคนขับรถแบคโฮบอกเครื่องดับเองทุกทีที่เอาไปใกล้ต้นนั้น ดับสามครั้งสี่ครั้ง จนหัวหน้าไซต์บอกให้ข้ามไปก่อน เดี๋ยวค่อยจัดการทีหลัง แต่ทีหลังก็ไม่มาถึงสักที ตึกสร้างสูงขึ้นเรื่อยๆ ล้อมต้นกล้วยไว้ตรงกลางเหมือนเกาะเล็กๆ กลางลานปูน มีคนงานคนหนึ่งเคยเอาป้ายห้ามจอดรถไปปักไว้ข้างๆ ด้วย ไม่รู้ทำไม ป้ายนั้นหายไปวันรุ่งขึ้น ไม่มีใครรับว่าเอาไปทิ้ง
"ปัญหามันเริ่มตอนเครน" ลุงเปี๊ยกพูดแล้วเงียบไปพักหนึ่ง ผมได้ยินเสียงพัดลมหมุนอยู่หลังไมค์แก "ผมขับเครนอยู่ชั้นหก ต้องยกเหล็กข้ามไปฝั่งตรงข้าม ระยะทางมันพาดผ่านต้นกล้วยพอดี ผมกะจะสวิงข้ามไปเฉยๆ แต่พอแขนเครนเข้าใกล้ทรงมันสั่น เหมือนมีคนดึงสายเคเบิลจากข้างล่าง ทั้งที่ไม่มีใครอยู่ตรงนั้น ผมรีบหยุดเครื่อง เพื่อนร่วมงานคนนึงบอกให้ผมลองสวิงอ้อมไปทางอื่นแทน วันนั้นราบรื่นดี"
แกเล่าต่อว่าตั้งแต่นั้นมาไม่มีใครกล้าสวิงเครนข้ามต้นกล้วยต้นนั้นอีกเลย ทุกคนอ้อมกันหมดโดยไม่ต้องนัดหมาย เหมือนมันเป็นกฎที่ไม่มีใครเขียน จนวันหนึ่งมีคนงานใหม่ ไม่รู้เรื่อง สวิงเหล็กเส้นตรงข้ามไปโดยไม่ทันคิด สายเคเบิลขาดกลางอากาศ เหล็กหล่นลงมาห่างจากต้นกล้วยแค่สองเมตร ไม่มีใครเจ็บ แต่ตั้งแต่นั้นบริษัทเลยประกาศเป็นกฎ ห้ามสวิงเครนผ่านมุมนั้นเด็ดขาด ใครฝ่าฝืนไล่ออก
"แล้วต้นกล้วยยังอยู่ไหมครับตอนนี้" ผมถาม
"อยู่ครับ ตึกสร้างเสร็จแล้วด้วยซ้ำ เขาก็ปล่อยให้มันอยู่ตรงมุมสวนหย่อม ทำเป็นจุดพักผ่อนเลย มีม้านั่งไม้วางไว้ข้างๆ แต่ไม่มีใครนั่งตอนกลางคืน คนแถวนั้นเขาว่ากันว่าเป็นนางตะเคียน...เอ๊ย ไม่ใช่ นางตานี น่าจะใช่มากกว่า อยู่ที่ต้นกล้วยมานานก่อนที่ดินจะถูกขาย พอเจ้าของเดิมตาย ไม่มีใครมาทำบุญกรวดน้ำให้เขาต่อ นางเลยยังผูกอยู่กับต้น ไม่มีที่ไป"
แกบอกว่าสุดท้ายบริษัทนิมนต์พระมาสวดที่มุมนั้น ทำบุญอุทิศให้เจ้าของเดิมและอนุญาตให้นางตานีอยู่ต่อโดยไม่ต้องรบกวน หลังจากวันนั้นไม่มีเหตุการณ์อะไรอีก แต่กฎห้ามสวิงเครนก็ยังติดป้ายอยู่จนถึงทุกวันนี้ ลุงเปี๊ยกบอกว่าป้ายนั้นสีซีดจนแทบอ่านไม่ออกแล้ว แต่ไม่มีใครยอมเปลี่ยนป้ายใหม่
ผมขอบคุณลุงเปี๊ยกที่โทรมาเล่า วางสายแล้วก็เดินไปนั่งหลังบ้าน มองต้นกล้วยที่ยายสั่งเสียไว้ก่อนตายว่าห้ามใครโค่น ต้นนี้แหละ ต้นเดียวกับที่ผมเลี่ยงเงามันมาทั้งชีวิตโดยไม่รู้ว่าทำไม ใบมันสะบัดแผ่วๆ ในลมยามดึก ผมนั่งมองอยู่พักหนึ่งก่อนจะรู้ตัวว่าคืนนี้ลมไม่ได้พัดเลยสักครั้ง