ไม่ใช่ผีตายโหงนะครับ ที่แม่ผมเลี้ยงข้าวทุกเย็น อยากบอกไว้ก่อนเลยเพราะเวลาผมเล่าให้ใครฟัง เขามักคิดว่าเป็นผีดุ ผีอาฆาตอะไรทำนองนั้น ไม่ใช่เลยครับ เรื่องนี้มันเรื่องหนี้บุญคุณเก่า ๆ ที่แม่ผมติดไว้ตั้งแต่ยังเป็นเด็กสาว
ร้านก๋วยเตี๋ยวเรือของแม่อยู่ริมคลองแถวบางไทร อยุธยา เปิดตั้งแต่ตีห้าถึงมืดค่ำ มีโต๊ะไม้เจ็ดตัว ตัวที่แปดอยู่ริมสุดติดท่าน้ำ แม่ไม่เคยให้ใครนั่งตัวนั้นเลย ทุกเย็นตอนพลบค่ำแม่จะจัดตะเกียบ ช้อน แก้วน้ำ แล้วก็ก๋วยเตี๋ยวหนึ่งชามวางไว้ตรงนั้นเสมอ ผมถามตั้งแต่เด็กว่ารอใคร แม่ตอบทุกครั้งเหมือนเดิมว่า "รอคนที่เคยช่วยแม่ไว้" แล้วก็เปลี่ยนเรื่องคุยทันที ไม่เคยเล่าต่อ
ผมมารู้เรื่องเต็ม ๆ ตอนแม่ป่วยหนักแล้ว ปีที่แล้วนี่เอง แม่นอนอยู่โรงพยาบาลศิริราช พูดไม่ค่อยมีแรง แต่คืนหนึ่งจู่ ๆ ก็เล่าให้ฟังว่า สมัยแม่อายุสักสิบสองสิบสาม แม่พลัดตกคลองตอนหน้าน้ำ กระแสแรงมาก แม่ว่ายไม่เป็น จมไปสามสี่ครั้งได้ จนมีมือใครสักคนดึงขึ้นมาจากน้ำ เป็นผู้หญิงคนหนึ่ง นุ่งโจงกระเบนแบบคนสมัยก่อน ผมของเขาเปียกจนดำสนิท ไม่พูดอะไรเลย แค่ลากแม่ขึ้นฝั่งแล้วก็เดินหายไปทางท่าน้ำเก่าที่มีต้นตะเคียนใหญ่ต้นหนึ่ง แม่วิ่งไปเรียกคนในบ้าน กลับมาอีกทีก็ไม่เจอใครแล้ว ต้นตะเคียนต้นนั้นถูกโค่นไปสร้างวัดตั้งแต่ก่อนแม่เกิดด้วยซ้ำ
แม่บอกว่าคืนนั้นแม่ฝันเห็นผู้หญิงคนเดิม บอกว่าไม่ได้ขออะไรมาก แค่ขอให้จำไว้ ว่าครั้งหนึ่งเคยมีคนช่วยชีวิตไว้ แม่เลยสัญญากับตัวเองว่าจะตั้งสำรับให้ทุกเย็นไปตลอดชีวิต จะได้ไม่ลืมบุญคุณ แม่ทำแบบนั้นมาสี่สิบกว่าปี จนวันที่แม่จากไป
ผมรับช่วงร้านต่อ ตอนแรกก็ยังตั้งโต๊ะที่แปดเหมือนแม่ทำ ทำเพราะคิดถึงแม่มากกว่าอย่างอื่น ไม่ได้คิดอะไรลึกซึ้ง จนคืนหนึ่งฝนตกหนัก น้ำในคลองขึ้นสูงจนท่วมขอบท่า ร้านผมปิดเร็วเพราะลูกค้าไม่มี ตลาดนัดฝั่งตรงข้ามก็ม้วนเสื่อกันหมดแล้ว เหลือแค่หมาข้างบ้านตัวหนึ่งเห่าไม่หยุดตั้งแต่หัวค่ำ ผมลืมเก็บชามที่วางไว้ที่โต๊ะแปด เดินไปหยิบตอนจะปิดร้าน
ชามนั้นว่างเปล่า ก้นชามแห้งสนิทเหมือนไม่เคยมีน้ำแกงอยู่เลย ตะเกียบวางไขว้กันแบบที่แม่เคยสอนว่าห้ามทำเด็ดขาด ผมนั่งลงตรงนั้นเฉย ๆ มือสั่นนิดหน่อย ไม่ได้กลัวแบบวิ่งหนี แค่รู้สึกเหมือนมีใครนั่งอยู่ตรงหน้าทั้งที่เก้าอี้ว่างเปล่า ผมถามออกไปเบา ๆ ว่า "อิ่มไหมครับ" ไม่มีเสียงตอบ มีแค่เสียงน้ำในคลองซัดใต้ถุนร้าน
คืนต่อมาผมไปหาหลวงพ่อที่วัดใกล้บ้าน เล่าให้ท่านฟังทั้งหมด ท่านฟังเงียบ ๆ แล้วบอกว่าแม่ผมสัญญาไว้ตลอดชีวิต แต่ชีวิตก็จบลงกลางคัน หนี้ที่ว่ายังไม่ครบ ท่านให้ผมทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้ผู้หญิงคนนั้น ที่วัดนั่นแหละ วัดที่สร้างทับที่ต้นตะเคียนเก่า ท่านว่าไม่ต้องรู้จักชื่อเขาก็ทำได้ ขอแค่ตั้งใจจริง
ผมทำบุญตักบาตรอุทิศให้เขาในเช้าวันพระ กรวดน้ำตรงท่าน้ำหน้าร้านเลย น้ำเย็นเฉียบตอนเช้ามืดแบบนั้น มือผมชาไปหมด แต่ใจมันโล่งขึ้นอย่างบอกไม่ถูก
ทุกวันนี้ผมยังตั้งโต๊ะที่แปดไว้เหมือนเดิม ไม่ใช่ทุกเย็นแล้ว แค่เดือนละครั้งวันพระ ชามหนึ่งใบ ตะเกียบคู่หนึ่ง ไม่มีอะไรเกิดขึ้นอีกเลยหลังจากวันนั้น ผมไม่เคยรู้ชื่อผู้หญิงคนนั้นสักครั้ง แม่ก็ไม่เคยถาม ผมเลยไม่ถามตาม
by David Broad via https://web.archive.org/web/20161030061521/http://www.panoramio.com/photo/100576119 — CC BY 3.0